İskemik inmede trombolitik tedavi

İnme (Serebrovasküler olay – SVO) konusundan daha önceki yazılarımızda bahsetmiştik. Daha önce bahsedildiği gibi inme hemorajik inme (beyin kanaması) ve iskemik inme (beyin damar tıkanması) olarak temelde ikiye ayrılır. Bu yazıda bahsedeceğimiz olay yeni gelişen iskemik inme tablosunda damar içindeki tıkanmayı açmak için verilen bir tedavi olan trombolitik (pıhtı eritici) tedavidir. Bu tedavi uygulayan merkezin deneyimi ve teknik alt yapısı uyarınca periferik toplar damarlardan (herhangi yüzeyel toplar damardan) , atardamar içi fibrinoliz, mekanik trombektomi gibi yöntemler uygulanmaktadır. Bu yazıda yüzeyel bir toplar damardan (intravenöz) verilen pıhtı eritici tedaviden bahsedeceğiz.

İskemik inme hastalarında intravenöz pıhtı eritici tedavinin yarar gösterdiği çeşitli çaışmalarda kanıtlanmıştır. Trombolitik (pıhtı eritici) olarak alteplaz (rtPA) denilen ilaç kullanılmaktadır. Bu ilaç inme tedavisinde 1990’ lardan beri kullanılmaktadır. Bu tedavideki amaç damar tıkanıklığı nedeni ile zarar görmeye başlamış ama damarın yeniden açılması ile fonksiyonlarını yeniden kazanabilecek beyin bölgelerinin kurtulması, sakatlık ve ölüm oranlarının azaltılmasıdır.
Beyindeki damarlarda bir tıkanma oluştuğu zaman o damarın beslediği beyin dokusunda zararlanma meydana gelmeye başlar. 3-5 dakika içinde zararlanan beyin dokusu ölmeye başlar. Bu sebeple halihazırda inme belirtileri olan hastayı mümkün olduğunca hızlı bir biçimde inme merkezi (24 saat nöroloji uzmanı bulunan, beyin tomografisi, laboratuvarı aktif, yoğun bakım koşullarının olduğu merkezler ) olan bir birime yetiştirmek önem arz etmektedir.

İntravenöz trombolitik tedavi yöntemi her hastaya uygulanamamaktadır.

Uygulanmaması gereken bazı durumlar;

Tedaviye şikayetlerin başlamasından sonraki ilk 4,5 saat içinde başlanamıyacaksa, çekilen beyin görüntülemesinde herhangi yeni bir beyin kanamasının olması, kanda pıhtılaşma ile ilgili bazı faktörlerin eksikliği ya da pıhtılaştırma faktörlerinin yetersiz olduğuna dair belirteçler (trombosit sayısı, inr ve aPTT değeri), tansiyon yüksekliği (185/110 mmhg’un her bir değerinin ayrı ayrı yüksekliği), beyin tomografisinde geniş alanın etkilendiği belirlenen durumlar sayılabilir.

Göreceli bazı kriterler;

Bazı durumlarda ise doktor tarafından kar-zarar oranı gözetilerek yapılabilir.

Bu durumlar; şikayetin başlangıç zamanının belirlenememiş olması (uyanma esnasında farkedilen inme), son 3 ay içinde geçirilmiş beyin ve omurga ameliyatı ya da cerrahisi ve beyin damar tıkanması,son 3 haftada olan büyük cerrahi operasyonlar ya da sindirim sistemi, genitoüriner sistem kanamaları,son 2 hafta içinde olan büyük yaygın travma,son 1 hafta içindeki komprese edilemeyecek atardamarlara işlem uygulanması, beyin kanaması öyküsü , son 48 saatte oral antikoagulan kullanımı, son evre böbrek yetmezliği, ileri karaciğer yetmezliği ve siroz, aort diseksiyonu, infektif endokardit, yaygın kanser, beyin kanseri ve beyin arterio venöz malformasyonları, yaygın ön duvar ST elevasyonlu miyokard infarktüsü, perikardit (kalp zarı iltihabı) ve son 7 gün içinde dural ponksiyon

Trombolitik tedavinin sonuçları yapılan çalışmalarda olumlu olarak değerlendirilmektedir. Uygulanan pıhtı eritici tedavi ne kadar erken dönemde verilebilirse sonuçlar o kadar yüz güldürücü olmaktadır.

İntravenöz pıhtı eritici tedavi uygulamasındaki en büyük risk ise beyin kanamasıdır.

İskemik SVO’da trombolitik tedavisi konusunda kriterler yeni veriler ile sürekli güncellenmekte olup tedavinin uygulanması sırasında hastayı değerlendiren nöroloji uzmanı tarafından hastanın trombolitik tedaviye uygunluğu değerlendirilmektedir.

Yeni güncellemeler konusunda yazımızıda güncellemeye gayret edeceğiz.

*NIHSS: Ulusal Sağlık Enstitüleri İnme Skalası (National Institutes of Health Stroke Scale)

Mevcut yazının bazı bölümlerinde Türk Nöroloji Derneği AKUT İSKEMİK İNMEDE İNTRAVENÖZ DOKU PLAZMİNOJEN AKTİVATÖRÜ (tPA) KULLANIM CEP KİTABI’ndan faydalanılmıştır.

Mevcut konu ile ilgili aklınıza takılan sorular mı var? Bilgimin yettiğince cevaplamaktan mutluluk duyarım. Altta bulunan yorum kısmından sorularınızı , yorumlarınızı ve katkılarınızı beklerim. Teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: İçerik korunmaktadır!!