Beyin omurilik sıvısı (BOS) nedir? Niye ve nasıl alınır?

Beyin omurilik sıvısı (BOS) nedir?


Beyin omurilik sıvısı (BOS) beyin içindeki ventrikül denilen boşluklarda bulunan koroid pleksus denilen yapılar tarafından salgılanan beyin yapılarını ve omuriliği dolaşan fizyolojik bir sıvıdır. Günde yaklaşık 500 cc kadar BOS salgılanır ve beyin boşlukları ve omuriliği dolanan BOS beynin venöz sistemine geçerek kan dolaşımına aktarılır. BOS ‘un bu devamlı akımı sayesinde beyin ve omurilikteki yapıların sürekli BOS le yıkanması gerçekleşir. BOS bu kapalı sistem içinde bir basınç yaratır. Yaklaşık normal değer 80-200 mmH2O olarak alınır. Daha yüksek basınç olması durumunda kafa içi basınç artışından bahsedilir.

Beyin omurilik sıvısı (BOS) niye alınır?


BOS çeşitli hastalıklarda yol gösterci olmaktadır. Beyin zarlarının (menenjit) ya da dokularının enfeksiyonlarında (ensefalit) alınan BOS örneğindeki hücreler, multpl sklerozda BOS örneğinde bakılan oligoklonal band IGG nin düzey ve indeks olarak kan ile karşılaştırılması, yine bir çok demiyelizan hastalıklarda tanıya yardım amacı ile kullanılır. BOS basıncının artması ile seyreden idiopatik intrakranal hipertansiyon (psödotümör serebri – benign kafa içi hipertansiyonu) tanısında BOS basıncı ölçümü ve BOS basıncının yüksek çıkması durumunda BOS boşaltımı yapılarak tedavi seçeneği olarak kullanılmaktadır. Yine normal basınçlı hidrosefalide (adams-hakim sendromu) BOS boşaltımı hem tanı hemde tedavi aşamasında faydalıdır. Subaraknoid kanamalarda tanı koyma aşamasında BOS’da eritrosit (kan hücresi) görülmesi tanıda yardımcı olarak kullanılabilir.

Beyin omurilik sıvısı(BOS) nasıl alınır?


BOS yapmaya engel bir hadise yoksa genel uygulamada lomber ponksiyon (LP) denen işlemle hastanın beilnden lomber vertebralar (L3-L4) arasından omuriliğin ana sinir yapılarının bittiği fakat zarlarının hala devam ettiği bölgeden alınır. Bir iğne yardımı ile subaraknoid aralığa steril şartlar altında girilir ve örnek alınır. Lomber ponksiyon (LP) yapılmasına engel yaratan hadiseler: Lomber ponksiyon (LP) yapılacak bölgede cilt üzerinde enfeksiyon olması beyin dokularını enfekte edebileceği için ve kafa içinde basınç artışına yol açan hadiseler (beyin tümörler) kafa içnde beyin fıtığına ve ölüme yol açabileceği için lomber ponksiyon yapılmaz. Fakat bazı durumlarda kafa içinde basın artışına yol açan menejit,psödotümör serebri ve menejit gibi durumlarda LP yapılır.

BOS alınmasının yaratabileceği istenmeyen etkiler:

BOS alımı sırasında sterilizasyon kurallarına uyulmaması ile ciddi enfeksiyonlar gelişebilir. Ayrıca BOS sıvısının alındığı bölgede bir kaçak oluşması kafa içi basıncın düşmesine ve buna bağlı bulantı, kusma, baş ağrısı gibi şikayetlere sebebiyet verebilir. Sızıntının durmaması halinde bu bölgeye sızıntıyı durdurmak amacı le çeşitli işlemler uygulamak gerekebilir.

LP sonrası:


LP yapıldıktan sonra bol sıvı tüketmek,kahve içmek ve 1-2 gün süreli istirahatler baş ağrısı, bulantı, kusma gibi olası yan etkilerin görülmesini azaltmaktadır.

Mevcut konu le ilgili aklınıza takılan sorular mı var? Bilgimin yettiğince cevaplamaktan mutluluk duyarım. Altta bulunan yorum kısmından sorularınızı , yorumlarınızı ve katkılarınızı beklerim. Teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: İçerik korunmaktadır!!